Pracownia Etymologii i Geolingwistyki

dr hab. Anna Kostecka-Sadowa, prof. IJP PAN

Stopnie naukowe

1996 – dyplom ukończenia studiów licencjackich na kierunku filologia polska (specjalność: nauczycielska), Kolegium Nauczycielskie w Przemyślu
1999 – magister filologii polskiej, Uniwersytet Jagielloński
2004 – doktor nauk humanistycznych, Uniwersytet Jagielloński
2016 – doktor habilitowany, Instytut Języka Polskiego PAN

Obszary badań naukowych

dialektologia polska i wschodniosłowiańska, leksykografia gwarowa, socjolingwistyka, polszczyzna południowokresowa, kontakty językowe polsko-wschodniosłowiańskie

Publikacje

Słowniki

[współautor] Słownik gwar polskich, oprac. przez Zakład Dialektologii Polskiej IJP PAN w Krakowie, t. VII–IX, red. J. Okoniowa, J. Reichan, B. Grabka, Kraków 2006–2021.
[współautor] Mały słownik gwar polskich, pod red. J. Wronicz, Kraków 2009 (I wydanie), Kraków 2010 (II wydanie).
[współautor] Słownik gwary Zakopanego i okolic autorstwa Juliusza Zborowskiego, pod kierunkiem Joanny Okoniowej, Zakopane–Kraków 2009, s. 491.
[współautor] Słownik gwar małopolskich , pod red. J. Wronicz, t. 1, A-Ó, Kraków 2017, s. 206.
[współautor] Słownik gwar małopolskich , pod red. J. Wronicz, t. 2, P-Ż, Kraków 2017, s. 178.

Monografie, monografie zbiorowe

Słownictwo gwar polskich w Mościskach i wsiach okolicznych , [w:] Słownictwo kresowe: studia i materiały, pod red. J. Riegera, Warszawa 2008, s. 113–260 (stron 147). Wydawnictwo DiG. [jest to część pracy doktorskiej w monografii zbiorowej]
Rzeczownikowe zapożyczenia wschodniosłowiańskie w gwarach polskich , Kraków 2015, s. 488. [Rec. B. Nowowiejski, „Białostockie Archiwum Językowe” nr 16, Białystok 2016, s. 389-397]

Artykuły (wybrane pozycje)

Współczesna polszczyzna południowokresowa na przykładzie Mościsk i okolic (uwagi o fonetyce i fleksji), „Język Polski” LXXXV 3, 2005, s. 230–241.
Teksty gwarowe , „Język Polski” LXXXVI 3, 2006, s. 219–227.
Міжмовні контакти в польських говірках Мостищини , [w:] Діалектологічні студії 7. Питання теорії і практики, ред. Н. Хобзей, Львів 2008, c. 71–76.
Stan współczesnej polszczyzny Mościsk i okolic , [w:] Współczesna polszczyzna: stan, perspektywy, zagrożenia, pod red. Z. Cygal-Krupy, Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Tarnowie, Tarnów 2008, s. 247–257.
Polsko-ukraińskie kontakty językowe w zakresie słownictwa (na przykładzie Mościsk), „Język Polski”, XC 4–5, 2010, s. 376–383.
Nie ma tego złego , co by na dobre nie wyszło – o frazeologii w języku polskich mieszkańców Mościsk na Ukrainie, „Annales Universitais Paedagogicae Cracoviensis. Studia Russologica IV. Folia 90”, Europa Słowian w świetle socjo i etnolingwistyki. Przeszłość – teraźniejszość, pod redakcją E. Książek i M. Wojtyły-Świerzowskiej, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, Kraków 2011, s. 116–122.
Słownictwo dotyczące uprawy ziemniaków w języku mieszkańców Mościsk i okolic , „Język Polski” XCI 5, 2011, s. 364–371.
Językowy obraz matki w przysłowiach polskich , ukraińskich i rosyjskich, [w:] Mundus verbi. In honorem Sophiae Cygal-Krupa, red. M. Pachowicz, K. Choińska. Wydawnictwo Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Tarnowie, Tarnów 2012, s. 166–174.
Obraz dziecka w przysłowiach polskich , ukraińskich i rosyjskich, „Socjolingwistyka” 26, 2012, s. 233–242.
Inne drogi w gwarach polskich , „Socjolingwistyka” 26, 2012, s. 243–250.
Wybrane tendencje słowotwórcze w polszczyźnie południowokresowej na przykładzie Mościsk i okolic , „Socjolingwistyka” 27, 2013, s. 153–161.
Zmiany i wahania rodzaju rzeczowników w gwarze Mościsk , [w:] Język w środowisku wiejskim, t. I, red. M. Mączyński, E. Horyń, Collegium Columbinum, Kraków 2014, s. 195–205.
Tendencje słowotwórcze w polszczyźnie południowokresowej Drohobycza , [w:] Dialog z Tradycją, t. III: Język – komunikacja – kultura, red. naukowa Renata Dźwigoł, Iwona Steczko, Collegium Columbinum, Kraków 2015, s. 435-444. T. III-IV.
Znajomość dawnego słownictwa polskiego u Polaków zamieszkałych na Kresach południowo-wschodnich w aspekcie pokoleniowym , [w:] Dialog Pokoleń, pod red. Elżbiety Wierzbickiej-Piotrowskiej, Warszawa 2015, s.293–300.
Zapożyczenia tureckie w gwarach polskich , „Slavia Occidentalis” 72/1, 2015, s. 73–104.
Zapożyczenia wschodniosłowiańskie w zakresie nazw odzieży , [w:] Dialog z Tradycją, t. V: Językowe dziedzictwo kultury materialnej, pod red. Ewy Młynarczyk i Ewy Horyń, Collegium Columbinum, Kraków 2016, s. 97–113.
Wschodniosłowiańskie zapożyczenia leksykalne w gwarach wielkopolskich , [w:] Język w regionie, region w języku 1, pod red. Błażeja Osowskiego, Justyny Kobus, Pauliny Michalskiej-Góreckiej, Agnieszki Piotrowskiej-Wojaczyk, Poznań 2016, s. 23–40.
Uwagi o języku przesiedleńców z Trembowli i Wierzbowca na Podolu na podstawie spisanych wspomnień , „Prace Językoznawcze” XVIII/4, Olsztyn 2016, s. 93–106.
Zasięgi leksykalne zapożyczeń wschodniosłowiańskich w gwarach polskich [w:] Gwary Dziś 8, pod red. J. Sierociuka, Poznań 2016, s. 35–56.
Funkcjonowanie w gwarach polskich wyrazów, które w polszczyźnie ogólnej mają status archaizmów , [w:] Język w regionie, region w języku 2, pod red. Błażeja Osowskiego, Justyny Kobus, Pauliny Michalskiej-Góreckiej, Agnieszki Piotrowskiej-Wojaczyk, Poznań 2017, s. 203–218.
Sytuacja języka polskiego w obcym otoczeniu językowym. Zarys problematyki (na przykładzie obwodu lwowskiego), „Prace Językoznawcze” XIX/2, Olsztyn 2017, s. 73–86.
Zapożyczenia leksykalne w języku przesiedleńców z Trembowli i Wierzbowiec na Podolu , „Prace Językoznawcze” XIX/4, Olsztyn 2017, s. 79–92.
Funkcjonowanie zapożyczeń wschodniosłowiańskich w świadomości użytkowników gwar polskich na przykładzie przysłówków został przyjęty do druku w Rozprawach Komisji Językowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego, t. 64, Łódź 2017, s. 103–122.
Nazwy części kosy w ukraińskiej gwarze nadsańskiej (na przykładzie rejonu mościskiego, obwodu lwowskiego) [w:] Gwary Dziś 9, pod red. Jerzego Sierociuka, Poznań 2017, s. 175–182.
Wybrane nazwy roślin w gwarze polskiej Mościsk i okolic na pograniczu polsko-ukraińskim [w:] Język w regionie, region w języku 4, pod red. Błażeja Osowskiego, Justyny Kobus, Pauliny Michalskiej-Góreckiej, Agnieszki Piotrowskiej-Wojaczyk, Poznań 2021, s. 163–176.Leksyka gwary polskiej przesiedleńców z Trembowli i Wierzbowiec na Podolu, „Prace Językoznawcze” XX/2, Olsztyn 2018, s. 99–114.
Wpływy polskie w mowie ludności ukraińskiej województwa lwowskiego na przykładzie słownictwa, „Slavia Occidentalis” 75/1, 2018, s. 74–84.
Zapożyczenia niemieckie w polszczyźnie południowokresowej, [w:] Polen und Deutsche in Europa. Polacy i Niemcy w Europie, pod red. Krzysztofa Trybusia / Michael Düring / Macieja Junkierta (Hrsg.), Berlin 2018, s. 267-282.
Wybrane zjawiska słowotwórcze przymiotnika w polszczyźnie południowokresowej (na przykładzie obwodu lwowskiego) [w:]Gwary Dziś 10,pod red. Jerzego Sierociuka, Poznań 2018, s. 99–109. DOI: 10.14746/gd.2018.10.8
Świadomość językowa i wartościowanie polszczyzny południowokresowej przez Polaków w obwodzie lwowskim [w:] Zielonogórskie seminaria językoznawcze 2018. Estetyka językowa w komunikowaniu, Zielona Góra 2019, s. 177-188. https://estetykajezykowa.pl/
Polskie zapożyczenia leksykalne w ukraińskiej gwarze nadsańskiej (na przykładzie kilku wsi z regionu mościskiego), „Prace Językoznawcze” XXI/1, Olsztyn 2019, s. 63–73.
Uwagi o słowotwórstwie przymiotnika w polszczyźnie południowokresowej (na przykładzie obwodu lwowskiego), „Rozprawy Komisji Językowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego” t. 67, 2019, s. 131–147.
Rola przysłówków wschodniosłowiańskich w świadomości użytkowników gwar polskich w obwodzie lwowskim w przekroju pokoleniowym, „Slavia Occidentalis” 76/1, 2019, s. 69–82. DOI: 10.14746/so.2019.76.4
Zapożyczenia niemieckie w gwarze spiskiej (na podstawie materiału zgromadzonego w Korpusie spiskim) [w:]Gwary Dziś 11, pod red. Jerzego Sierociuka, Poznań 2019, s. 123–134. DOI: 10.14746/gd.2019.11.10
Funkcjonowanie przysłówków odprzymiotnikowych na -o, -e w świadomości użytkowników polszczyzny południowokresowej w przekroju pokoleniowym (na przykładzie obwodu lwowskiego) [w:] Język w regionie, region w języku 3, pod red. Błażeja Osowskiego, Justyny Kobus, Pauliny Michalskiej-Góreckiej, Agnieszki Piotrowskiej-Wojaczyk, Poznań 2020, s. 191–213.
Wzajemne wpływy polsko-ukraińskie, ukraińsko-polskie w mowie ludności województwa lwowskiego [w:] Słowiańskie przyjemności 3:Wielojęzyczność, pod red. Elżbiety Solak, Barbary Popiołek i Bojany Todorović, Kraków 2020, s. 75–88 .
Charakterystyka słowotwórcza ekspresywnych nazw człowieka w gwarze polskiej obwodu lwowskiego (wybrane przykłady) [w:]Gwary Dziś 12, pod red. Jerzego Sierociuka, Poznań 2020, s. 287–295. DOI: 10.14746/gd.2020.12.22
Mechanizmy przejmowania wyrazów niemieckich w polszczyźnie południowokresowej, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis” 306: „Studia Linguistica” 15 (2020) pod redakcją Renaty Dźwigoł i Marcelego Olmy, Kraków 2020, s. 119–130. DOI: 10.24917/20831765.15.10
Żywotność zapożyczeń wschodniosłowiańskich w gwarach polskich z okolic Lubaczowa (na podstawie pola tematycznego człowiek), „Rozprawy Komisji Językowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego” t. 68, 2020, s. 131–147.
Polsko-ukraińskie kontakty językowe w mowie ukraińskojęzycznych mieszkańców województwa lwowskiego [w:] Tradycja i nowoczesność. Z zagadnień języka i literatury Słowian Wschodnich 2, pod red. Aurelii Kotkiewicz, Bogumiła Ostrowskiego, Moniki Knurowskiej i Mikołaja Mazusia, Wydawnictwo Naukowe UP, Kraków 2020, s. 87-97.
Słownictwo z pola tematycznego kuchnia i sprzęty kuchenne w gwarze polskiej w obwodzie lwowskim [w:] Język polski – między tradycją a współczesnością. Księga jubileuszowa z okazji stulecia Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego, pod red. E. Horyń, E. Młynarczyk, P. Żmigrodzki, Kraków 2021.
Przemiany językowe i kulturowe na pograniczu wschodnim – polsko-ukraińskim – wybrane zagadnienia (na przykładzie kilku wsi z województwa lwowskiego) [w:] Dialog z Tradycją, T. IX: Językowe świadectwo przemian społecznych i kulturowych pod redakcją Ewy Młynarczyk i Ewy Horyń, Kraków 2021.
Funkcjonowanie leksyki pola tematycznego Zabudowania gospodarcze, ich części, wyposażenie domu w języku ludności polskiej na pograniczu polsko-ukraińskim (na materiale z obwodu lwowskiego) [w:] Polonistyka w świetle tradycji i wyzwań współczesności. Полоністика у світлі традицій і викликів сучасності. Збірник праць з нагоди п´ятнадцятиліття кафедри польської філології Львівського національного університету імені Івана Франка, red. Ірина Бундза, Алла Кравчук, wyd. „ІНКОС”, Kijów 2021, s. 523-534.
Funkcjonowanie wybranych nazw roślin i grzybów w języku polskiej ludności wiejskiej obwodu lwowskiego, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis” 306: „Studia Linguistica” 17, pod redakcją Renaty Dźwigoł i Marcelego Olmy, Kraków 2022, s. 122–131. DOI: 10.24917/20831765.17.9
Nazwy potraw w mowie mieszkańców dawnych kresów południowo-wschodnich (na przykładzie kilku wsi z obwodu lwowskiego), PRACE FILOLOGICZNE 77, t. LXVII, 2022, s. 185–199. DOI: 10.32798/pf.1058
Nazwy potraw z mięsa w języku mieszkańców kilku polskich wsi rejonu mościskiego, GwaryDziś 15, pod red. Jerzego Sierociuka, Poznań 2022, s. 173–182. DOI: 10.14746/gd.2022.15.17
Zmiany językowe na polskiej wsi na podstawie pola tematycznego„Przygotowanie gleby, uprawa ziemniaków” w rejonie mościskim obwodu lwowskiego, „Rozprawy Komisji Językowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego” t. 70, 2022, s. 53–69.
Nazwy wyrobów z mąki w mowie mieszkańców dawnych Kresów południowo-wschodnich (na przykładzie kilku wsi z obwodu lwowskiego) „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis” 372: „Studia Linguistica” 18, pod redakcją Renaty Dźwigoł i Marcelego Olmy, Kraków 2023, s. 169–179. DOI: 10.24917/20831765.18.13
Kto ma chleb, ten ma wszystko – nazwy chleba i kromek chleba w mowie mieszkańców dawnych Kresów południowo-wschodnich (na przykładzie kilku wsi z obwodu lwowskiego) [w:] Język w regionie, region w języku 5, pod red. Błażeja Osowskiego, Justyny Kobus, Pauliny Michalskiej-Góreckiej, Agnieszki Piotrowskiej-Wojaczyk, Poznań 2023, s. 163–176.
Leksem siła ‘dużo, wiele’ w gwarach polskich i polszczyźnie południowokresowej, „GwaryDziś” 16, pod red. Jerzego Sierociuka, Poznań 2023, s. 121–130. DOI: 10.14746/gd.2023.16.10
Gwarowe nazwy wyrobów ze świniobicia w języku mieszkańców kilku polskich wsi rejonu mościskiego, „Slavia Occidentalis” 80, 2023, s. 91–102. https://doi.org/10.14746/so.2023.80.8
O kilku formalnie podobnych wyrazach w mowie Polaków zamieszkałych w obwodzie lwowskim, „Poradnik Językowy” 1, 2024, s. 109–119. DOI: 10.33896/PorJ.2024.1.7
Używanie wybranych form grzecznościowych przez ludność polską na pograniczu polsko-ukraińskim [w:] DIALOG Z TRADYCJĄ, TOM X, Od tradycji do antytradycji, pod redakcją Ewy Horyń, Stanisława Koziary, Ewy Młynarczyk i Magdaleny Pudy-Blokesz, Kraków 2024, s. 333–349.
Tradycje związane z domem wiejskim utrwalone w relacjach mieszkańców Spisza, H. Grochola-Szczepanek, A. Kostecka-Sadowa, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis” 397: „Studia Linguistica” 19 (2024), ISSN 2083-1765, pod redakcją Renaty Dźwigoł i Marcelego Olmy, Kraków 2024, s. 43–59. https://doi.org/10.24917/20831765.19.4
Niech to chłań weźmie – o kilku frazeologizmach gwarowych w polszczyźnie południowokresowej, „GwaryDziś” 17, pod red. Jerzego Sierociuka, Poznań 2024, s. 63–73. https://doi.org/10.14746 /gd.2024.17.6
Funkcjonowanie niektórych obyczajów ludowych u Polaków z okolic Mościsk na Kresach południowo-wschodnich [w:] Gwara i kultura w słowie zapisane. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Józefowi Kąsiowi, pod red. Agaty Kwaśnickiej-Janowicz, Mirosławy Mycawki, Renaty Przybylskiej, Macieja Raka, Kamila Stachowskiego, Kraków 2025, s. 761-777. DOI: https://doi.org/10.12797/9788383681948.45
Bulba, bulbianiki, bulbiaki – nazwy potraw z ziemniaków w mowie mieszkańców dawnych Kresów południowo-wschodnich (na przykładzie kilku wsi z obwodu lwowskiego) [w:] Język w regionie, region w języku 6, pod red. Błażeja Osowskiego, Justyny Kobus, Pauliny Michalskiej-Góreckiej, Agnieszki Piotrowskiej-Wojaczyk, Poznań 2025, s. 239–254.
Nazwy posiłków codziennych w polskiej gwarze spiskiej na tle innych gwar polskich [w:] Studia Slavica XXIX/1, Ostrava 2025, s. 107-118.doi.org/10.15452/StudiaSlavica.2025.29.0011
Wybrane frazeologizmy o charakterze regionalnym w polszczyźnie południowokresowej„GwaryDziś” 18, pod red. Jerzego Sierociuka, Poznań 2025, s. 11–19. DOI 10.14746/gd.2025.18. ISSN 1898-9276

Recenzje

Наталя Хобзей, Ксеня Сімович, Тетяна Ястремська, Ганна Дидик-Меуш Лексикон львівський: поважно і на жарт, Львів 2009, „Język Polski” XCI 2–3, 2011, s. 220–222.
Justyna Kobus Kierunki i dynamika zmian w języku mieszkańców wielkopolskich wsi na przełomie wieków XX i XXI , Poznań 2015, „Język Polski” XCVI 3, 2016, s. 121–124.
JĘZYK POLSKI I POLONISTYKA W EUROPIE WSCHODNIEJ: PRZESZŁOŚĆ I WSPÓŁCZESNOŚĆ Praca zbiorowa z okazji dziesięciolecia Katedry Filologii Polskiej Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego im. Iwana Franka, Kijów 2015, s.653. „Język Polski” XCVII 3, 2017, s. 121-124.

Sprawozdania

Konferencja naukowa Status gwary w języku i kulturze, Kraków, 14–15 września 2015 r. „Język Polski” XCVI 1/2016, s. 135–140.
Konferencja naukowa Gwara i jej wartość komunikacyjna, kulturowa i społeczna, Łódź, 18–19 października 2016 r., „Socjolingwistyka” 31, Kraków 2016.
Konferencja naukowa Estetyka językowa w komunikowaniu, Zielona Góra, 7–8 czerwca 2017 r., „Język Polski” XCVII 4/2017, s. 117–122.