Zmarł prof. Jerzy Reichan (1929-2026)
11-02-2026 / AktualnościZ wielkim żalem i smutkiem zawiadamiamy, że 10 lutego 2026 r. zmarł
śp.
Profesor dr hab. Jerzy Reichan
językoznawca dialektolog
Swoje zawodowe życie związał najpierw z Pracownią Atlasu i Słownika Gwar Polskich w krakowskim Zakładzie Języka Polskiego PAN (od 1953 r.), a później z Instytutem Języka Polskiego PAN, do którego pracownia ta została włączona. W zespole opracowującym Mały atlas gwar polskich był autorem map, a od tomu XI również jego redaktorem. Potem poświęcił się Słownikowi gwar polskich, najpierw jako autor, później, po śmierci prof. M. Karasia, jako redaktor naczelny. Kilkadziesiąt lat kierował Pracownią Dialektologii Polskiej IJP PAN, był członkiem Rady Naukowej Instytutu do końca życia. Uczestniczył bardzo aktywnie w życiu naukowym. Owocem Jego pracy badawczej są monografie, opracowania kartograficzne, bardzo liczne artykuły z zakresu dialektologii w różnych jej wymiarach, wiele cennych recenzji. Należał Profesor do wielu towarzystw naukowych, w których z wyboru pełnił różne funkcje, m.in. przewodniczącego Komisji Językoznawstwa Oddziału PAN w Krakowie. Przez kilka lat (1985–1991) wykładał na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, pracując jednocześnie w Krakowie.
Życzliwy dla wszystkich, służył każdemu swoją radą i pomocą. Odszedł od nas znakomity językoznawca dialektolog, bardzo dobry i prawy Człowiek.
Zmarł dr Zygmunt Klimek (1929–2026)
30-01-2026 / Aktualności
28 stycznia 2026 r. zmarł dr Zygmunt Klimek, długoletni, ceniony członek zespołu dawnej Pracowni Antroponimicznej Zakładu Onomastyki Polskiej Instytutu Języka Polskiego PAN, związany z Instytutem od początku jego istnienia.
Dr Zygmunt Klimek studiował filologię polską na Uniwersytecie Jagiellońskim w latach 1948–1952. Już w czasie studiów (od 1951 r.) wykonywał prace zlecone w Krakowskim Zespole Leksykograficznym Instytutu Badań Literackich PAN, a w 1953 r. został zatrudniony w Pracowni Onomastycznej Zakładu Językoznawstwa, która następnie została przyłączona do nowo utworzonego Instytutu Języka Polskiego PAN. Stopień doktora nauk humanistycznych uzyskał w 1977 r. na podstawie rozprawy doktorskiej Język polski w rozmówkach polsko-niemieckich zawartych w tekście „Książeczek polskich z r. 1539”, przygotowanej pod kierunkiem Mieczysława Karasia, obronionej w IJP PAN.
Był wybitnym znawcą niemieckiego i polskiego nazewnictwa, współtworzył Słownik staropolskich nazw osobowych (1965–1987) oraz Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych, w ramach którego opracował część Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego (1997). Był także autorem artykułów hasłowych w trzech tomach leksykonu Antroponimia Polski od XVI do końca XVIII wieku (2007–2011). Brał udział w projekcie realizowanym przez IJP PAN i Uniwersytet w Dortmundzie, którego efektem jest dwutomowy Lexikon der Familiennamen polnischer Herkunft im Ruhrgebiet (2006, 2010). Słownik ten stanowi kompendium wiedzy o nazwiskach polskiego pochodzenia w Niemczech, a autorem objaśnień etymologicznych był m.in. dr Zygmunt Klimek.
Zawsze uprzejmy i szarmancki, uczynny i życzliwy, chętnie służył swoją wiedzą i pomocą, zwłaszcza młodszym kolegom, wprowadzając ich w tajniki staropolskich antroponimów i toponimów proweniencji niemieckiej.
Za działalność społeczną został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi (1972) i Złotą Odznaką za Pracę Społeczną dla Miasta Krakowa (1978). W latach 80. organizował niezależne związki zawodowe, był członkiem komitetu założycielskiego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Pracowników Nauki, Techniki i Oświaty (1980) oraz Tajnej Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność” (1982), redagował konspiracyjny „Nowy Głos PAN-u”, a po 1989 r. był członkiem Zarządu Koła NSZZ „Solidarność” w Instytucie Języka Polskiego PAN.
Odprowadzenie Zmarłego na miejsce wiecznego spoczynku nastąpi 4 lutego 2026 r. o godz. 13.00 na Cmentarzu Rakowickim.
Spotkania z gwarą, 22 stycznia
13-01-2026 / AktualnościDr Agnieszka Jurczyńska-Kłosok (Wydział Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego)
wygłosi referat
Wybrane ludowe oronimy z rejonu Tatr Zachodnich zebrane przez Witolda Henryka Paryskiego
W spotkaniu również będzie można uczestniczyć za pośrednictwem platformy Zoom. Link: https://us02web.zoom.us/j/84395996388 Abstrakt Celem referatu jest omówienie wybranych ludowych oronimów z polskiej części Tatr Zachodnich. Nazwy te zostały zebrane przez Witolda Henryka Paryskiego – autora wielu znaczących publikacji o Tatrach – i zgromadzone w segregatorach zawierających materiały do planowanego Słownika historyczno-geograficznego Tatr i Podtatrza. Toponimy te były przez badacza notowane od początku lat 30. XX w. Wiele z nich pochodzi więc z czasów, gdy na halach spotykano pasterzy mogących udzielić oczekiwanych informacji. Zbiór, który pozostawił po sobie Paryski, jest bardzo cenny, ponieważ zawiera gwarowe warianty wielu nazw własnych, a przegląd notatek autora Wielkiej encyklopedii tatrzańskiej pozwolił, przynajmniej częściowo, zapoznać się z jego warsztatem, o czym również będzie mowa.
